Vücut kütlemiz iki ana bileşenden oluşur: vücut yağ kütlesi(Fat Mass-FM) ve yağsız vücut kütlesi(Lean Body Mass-LBM). Genellikle “yağsız vücut kütlesi” ve “kas kütlesi” terimleri, bir önceki yazımızda da bahsettiğimiz gibi cihaz üreticileri tarafından kasıtlı olarak birbirlerinin yerine kullanırlar, ancak bu iki değer kesinlikle aynı değildir. Yağsız vücut kütlesi(LBM) kas kütlesinin yanı sıra kemik kütlesi, vücut sıvısı ve diğer tüm vücut dokularını da içerir. Vücut dokuları konusu oldukça kapsamlı bir konudur. iç organların yapısında bulunan Epitel Doku, organları ve kasları birbirine bağlayan Bağ ve Destek Doku,  duyuları ve vücut işleyişini koordine eden Sinir Dokusu bunlara örnek verilebilir.

Kas Kütlesi denildiğinde vücudumuzda bulunan 3 tip kas dokusunun toplam kütlesi kastedilmektedir.

çizgili kaslar(iskelet kasları yada kırmızı kaslar)
düz kaslar (organlarımızda bulunan kaslar)
Kalp kası( sadece kalp dokusunda yer alan kaslar)

Özetle;

Kas Kütlesi = Kas Dokularının Toplamı

Yağsız Vücut Kütlesi = Vücut Kütlesi – Yağ Kütlesi

Vücudumuzdaki kas kütlesini nasıl ölçeriz?

Öncelikle kas kütlesi dediğimizde hangi kas dokusundan bahsettiğimizden emin olmalıyız. Genellikle insanlar kas kütlesi hakkında konuştuğunda tipik olarak iskelet kaslarını katetmektedirler. Diyetisyenler yada spor eğitmenleride kas ve kas kütlesinden bahsettiğinde iskelet kaslarımızı  kastetmektedirler. Çünkü iskelet kas sistemimiz, diyet ve spor programları ile kütlesi üzerinde etki sağlayabileceğimiz tek kas sistemidir ve bazal metabolizma hızımızla doğrudan ilişkilidir. Kardio egzersizleri ile kalp kaslarınızı güçlendirebilirsiniz ancak belli bir hacim yada bazal metobolizma hızınızı etkileyecek kütlesel bir değişim sağlayamazsınız.

O halde sorumuzu iskelet kas kütlemizi nasıl ölçeriz diye düzeltebiliriz.

Manyetik Rezonans Görüntüleme Yöntemi

Kas kütlesi ve yüzdesini hesaplamanın kesin yolu manyetik rezonans görüntüleme (MR yada MRI) yöntemidir.

MR cihazı, kaslarınızın görüntüsünü almak için güçlü mıknatıslar kullanır ve bir manyetik alan olusturur. Bu manyetik alan vücudunuzun hidrojen atomlarını yeniden düzenler ve bu, cihazın dokuları belirlemek için kullandığı enerjiyi serbest bırakır.

MR, kas kütle ve yüzdesini belirlemek için altın standarttır, ancak çok pahalıdır ve sonuçları yorumlayan radyolog veya uzmanın bilgisi çok önemlidir. sonuç olarak pratik bir yöntem olmadığı gibi düzenli kullanım açısından da radyasyon nedeniyle sakıncaları bulunmaktadır.

Multi Frekans BIA (bio empedans analizi)

Bu yöntemde vücut su kütlesi haricindeki diğer vücut kompozisyon değerlerine nasıl ulaşıldığını ilk yazımızda bahsetmiştik. Detaylı açıklamaya aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.

Vücut Kompozisyon Değerleri – Toplam Su Miktarı -1

Burada dikkatinizi çekmek istediğimiz husus ise, bu cihazların vermiş oldukları kas kütlesi değeri kesinlikle, bizim sorguladığımız iskelet kas kütlesi değildir. Hatta ve hatta yukarıda tanımladığımız kas kütleside (tüm kas dokularının toplamı) değildir. Verdikleri değer Yağsız vücut kütlesi değerinden kemik doku kütlesini çıkararak buldukları bir değerdir. Bu kemik doku kütleside yaşınız , boyunuz ve cinsiyetinize istatiksel bir tablodan alınan değerdir.

Özetle BIA cihazlarında sunulan kas kütlesi değeri*;

kas kütlesi değeri* = Vücut kütlesi – Yağ kütlesi – Kemik kütlesi.

sonuç olarak bu değer tüm kas dokuları, vücut sıvıları, epitel doku, sinir doku, organ dokuları gibi vücudumuzu oluşturan tüm dokuları kapsamaktadır. Ancak ilk yazımızda ve yukarıda da bahsettiğimiz gibi BIA cihaz üreticileri tarafından bu konu manipule edilerek bu değer sanki iskelet kas sistemi kütlesi olarak sunulmakta, sektördeki kullanıcılar tarafından da son kullanıcıya bu şekilde sunulmaktadır.

Aşağıdaki örnekte en bilindik BIA cihaz üreticisinin en üst model Segmental BIA cihazının raporu bulunmaktadır. Gördüğünüz üzere Muscle Mass yani Kas Kütlesi terimini kullanmaktalar. Ancak bu değerin Vücut kütlesi – Yağ kütlesi – Kemik kütlesi ‘ne eşit olduğunu, bir ölçüm değeri değil, basit bir formülle verilen bir değer olduğunu görebilirsiniz.

 

Sonuç olarak; BIA cihazlarında verilen Kas Kütlesi değerinin, literatürde tanımlanan kas kütlesi yada iskelet kas kütlesi değeriyle yakından uzaktan alakası yoktur. Bu değer Yağsız vücut Kütlesinden(Lean Body Mass) Tahmini kemik kütlesinin çıkarılmış halidir.

Ancak yinede Spor ve Diyet programlarında Yağsız Vücut kütlesi (Lean Body Mass) etkili bir takip değeridir. Çünkü iskelet kas dokusu hariç vücudumuzdaki diğer dokuların spor ve diyet süreçlerinde , ileri düzey bir sağlık problemi olmadığında , 1-6 aylık süreçlerde, sabit kaldığını kabul edebiliriz. Buda Yağsız Vücut kütlesi (Lean Body Mass) değerindeki değişimin büyük oranda iskelet kas dokusundan kaynaklandığı anlamına gelir.